|
|
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
 |
 |
|
 |
|
Psychoedukacja dla pacjentów z chorobami nowotworowymi
Psychoedukacja jest jedną z form oddziaływań psychologicznych wobec chorych onkologicznie oraz ich rodzin. Ten rodzaj pomocy polega na edukowaniu pacjentów z zakresu wiedzy o chorobie i jej leczenia. Ważne jest, aby każdy uczestnik psychoedukacji wiedział jakie ma rozpoznanie, jaki ma rodzaj choroby i mógł powiedzieć: „wiem, że to jest ........ i dlatego chcę uczęszczać na te spotkania”. Psychoedukacja prowadzona jest zazwyczaj w formie spotkań grupowych (warsztatowych).
Celem psychoedukacji jest przekazywanie pacjentom i ich bliskim wiadomości o chorobie i jej leczeniu, np.: co to za choroba, na czym polega chemioterapia. Pogłębienie wiadomości uczestników z tego zakresu, służy także poprawie współpracy lekarz – pacjent. Pacjent, który ma szersze informacje na temat swojej choroby i sposobów jej leczenia, w bardziej świadomy sposób uczestniczy w procesie leczniczym. Zajęcia z zakresu psychoedukacji służą także redukcji obaw, obalają mity związane z chorobą nowotworową. Informacje pochodzące od prowadzącego traktowane są jako rzetelne, dzięki czemu obniżają poczucie lęku, redukują poziom niepewności.
Psychoedukacja – czyli przekazywanie wiedzy jest też wsparciem, czyli niezbędnym elementem opieki psychologicznej wobec chorych onkologicznie. Ważne jest tu, aby to sami pacjenci decydowali się na uczestnictwo w zajęciach, bowiem wtedy są świadomi tego, że dowiedzą się szczegółów na temat swojej choroby. Pacjenci, którzy nie chcą wiedzieć szczegółowo na czym polega ich choroba, nie powinni korzystać z takiej formy pomocy.
Dla nich odpowiednią formą pomagania jest indywidualny kontakt z psychologiem.
Uczestnikami na zajęciach z psychoedukacji powinni być pacjenci z podobnym rozpoznaniem i w podobnej fazie leczenia (np. indukcja czy leczenie podtrzymujące), lub podobnym stadium zaawansowania choroby. Ważne jest, aby w grupie nie uczestniczyli pacjenci z różnym rozpoznaniem czy też w różnej fazie leczenia. To może stać się źródłem negatywnych emocji, lęku, czy też sprzyjać może rozwijaniu się depresji u różnych uczestników spotkania. Inaczej bowiem poprowadzimy spotkanie dla pacjentów w początkowej fazie leczenia, a inaczej dla pacjentów z nawrotem choroby. Zbyt szczegółowe informacje dotyczące nawrotu choroby mogą spowodować negatywne emocje u osób, z dopiero co postawionym rozpoznaniem i w początkowej fazie leczenia.
Prowadzący zajęcia nie musi być onkologiem, może to być psycholog pracujący na oddziale onkologicznym, który ma odpowiedni poziom wiedzy z zakresu choroby i różnych form jej leczenia, lub przeszedł odpowiednie szkolenie. W trakcie pracy prowadzący nie odnosi się do problemów indywidualnych – one poruszane są w ramach pomocy indywidualnej dla każdego chętnego pacjenta, z którym psycholog może spotkać się na oddziale. Grupy mogą być zamknięte albo otwarte, czyli takie gdzie możliwa jest rotacja uczestników - dochodzą nowi uczestnicy, odchodzą ci, którzy dalej uczęszczać nie chcą. Grupa powinna liczyć od ok. 8 do 12 uczestników. Spotkania najlepiej powinny odbywać się raz na tydzień, ale nie rzadziej niż raz na miesiąc.
Tematyka psychoedukacji powinna zawierać takie informacje jak:
- Możliwe przyczyny powstania choroby i jej przebieg
- Formy leczenia, objawy niepożądane podczas leczenia i sposoby ich łagodzenia
- Dodatkowe formy leczenia, w tym metody alternatywne
- Informacje na temat tego, gdzie można uzyskać pomoc, ośrodki onkologiczne, ośrodki pomocy psychologicznej, możliwości skorzystania z opieki psychologa
- Informacje na temat możliwości pomocy psychologicznej dla rodziny chorego
- Aspekty prawne związane z chorowaniem
Psychoedukacja jest formą wsparcia poprzez poszerzanie wiedzy pacjentów na temat choroby i jej leczenia, nie jest to forma terapii grupowej. Podczas spotkań uczestnicy mogą zadawać pytania, tak, aby mieli poczucie, że także mają wpływ na to, jakie zagadnienia będą poruszane podczas kolejnych spotkań. Ponadto wspólne dzielenie się swoimi doświadczeniami przez uczestników jest wiarygodne i przekonywujące zwłaszcza dla innych pacjentów, którzy są mniej zorientowani w tematyce choroby.
Psychoedukacja jest także wykorzystywana podczas indywidualnych spotkań z pacjentami. Wtedy podczas takiego spotkania pacjent może dowiedzieć się więcej na temat choroby, możliwości jej leczenia i sposobności uzyskania odpowiedniej pomocy w tym także ze strony psychologa.
Inną alternatywną formą psychoedukacji są różnego rodzaju informatory dla pacjentów, w których podane są rzetelne informacje dotyczące wszelkich aspektów choroby oraz jej leczenia. Ważne, aby pacjenci mieli dostęp do takich informatorów. Obecnie na niektórych oddziałach dostępne są tego rodzaju broszury napisane przez osoby z odpowiednim merytorycznym przeszkoleniem i doświadczeniem. W tym przypadku pacjent samodzielnie może przeczytać taki informator i uzyskać potrzebne informacje. Po przeczytaniu broszury informacyjnej, pacjent może wyjaśnić wszystkie swoje wątpliwości w rozmowie z lekarzem prowadzącym, albo z psychologiem pracującym na oddziale, od którego otrzyma obok informacji, także wsparcie i niezbędną pomoc psychologiczną.
Mgr Maciej Stroński
Instytut Hematologii i Transfuzjologii, Warszawa
Klinika Chorób Wewnętrznych i Hematologii
|
|
|
